't Appelhof

Afbeelding appelhof 1De boomgaard  ’t Appelhof ligt midden in de nu bebouwde kom van Winsum aan de oostzijde van het station. Ze wordt omsloten door de wijk Ripperda en wordt aan de zuidzijde begrensd door de voormalige boerderij Ripperda, thans Ripperdaheerd.

De geschiedenis

Het huidige gebied van 't  Appelhof is een restant van de voormalige grote productieboomgaard van onder andere de familie Harssema. Bij de bouw van de wijk Ripperda in 1975 ging een deel van de boomgaard verloren. Slechts het huidige deel ter grootte van circa een hectare bleef over.Afbeelding appelhof 2

Wat treffen we aan?

't  Appelhof is in de gemeente Winsum een uniek stukje natuurgebied, dat naast recreatieve waarde ook een grote cultuurhistorische waarde heeft. Het gebied behoorde in vroeger dagen tot het grondgebied van de borg Ripperda.

Boomgaarden bij borgen vormden eertijds een karakteristiek element in het Groninger landschap. Ze fungeerden als rustgebied voor de mensen, als nestel- en broedplaats voor vele vogels, als thuisbasis voor insecten, amfibieën en kleine zoogdieren.

Afbeelding appelhof 3Nu nog is 't Appelhof standplaats voor diverse oude halfstamfruitrassen zoals de appelsoorten Groninger Kroon, Bramsley's Seedling en de Schone van Boskoop, de peer Saint Remy en de Reine Victoriapruim.

Ongeveer 90 bomen telt de huidige boomgaard; in de loop der jaren is een deel van de (te) oude bomen vervangen door jonge aanplant hoogstamfruitbomen. Zo werden de appelsoorten uitgebreid met o.a. Zoete Pippeling, Dijkman zoet en Yellow Transparant. De nog resterende oude bomen variëren in leeftijd tussen 40 en 75 jaar; een enkele is zelfs nog ouder.

Ook bevindt zich op dit kleine stukje een gevarieerde flora: korstmossen, diverse paddestoelen en een aantal weidebloemen. En wat te denken van de aanwezigheid van vleermuizen? Insecten, vogels, kleine zoogdieren en amfibieën leven hier in harmonie met en naast elkaar.

Renovatie

In verband mAfbeelding appelhof 4et het dreigende verval van dit bijzondere stukje Winsum heeft de Belangenvereniging “t Oldehof/Peerdewask vanuit het “Adoptieplan Boomgaard” het initiatief genomen tot herstel en daardoor het behoud van de Appelhof. In samenwerking met de gemeente en de organisatie “Landschapsbeheer Groningen” en met financiële steun van de Provincie en de gemeente Winsum is in de jaren 90 een grondige opknapbeurt uitgevoerd. Oude bomen zijn verwijderd, gevaarlijke takken gesnoeid en nieuwe boompjes aangeplant. Twee oude, ‘afgekeurde’ bomen zijn, op initiatief van een van de kinderen uit de buurt, door kunstenaars de heren Jan Piet van de Berg en Jan Spijk omgetoverd tot twee beeldhouwwerken. Helaas hebben deze de tand des tijds niet kunnen doorstaan.

Behoud, onderhoud

Sindsdien vindt er regelmatig Afbeelding appelhof 5onderhoud en verjonging van de fruitbomen plaats. De gemeente stelt de benodigde financiën beschikbaar en het werk wordt uitgevoerd door Landschapsbeheer Groningen, die een zogenoemde ‘vruchtbomenwacht’ heeft opgezet. Het doel daarvan is eigenaren van vruchtbomen te ondersteunen bij het onderhoud en het behoud van deze bomen. De Belangenvereniging speelt hierbij een signalerende en coördinerende rol. De leden van deze vereniging zijn zelf daadwerkelijk betrokken bij ‘hun’ Appelhof. Ze verlenen hand- en spandiensten als Landschapsbeheer weer aan het werk is. Op grond van het initiatief van de wijkbewoners is de Appelhof als een blijvend cultuurhistorisch gebied erkend door diverse instanties.